Fundacja rodzinna jest stosunkowo nowym rozwiązaniem w polskim porządku prawnym, a mimo to cieszy się rosnącą popularnością wśród przedsiębiorców. Osób zainteresowanych założeniem i prowadzeniem fundacji rodzinnej przybywa głównie ze względu na sposób opodatkowania oraz korzyści wynikające z jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Tak jak w przypadku innych prawnych form prowadzenia działalności, warto poznać zalety i możliwości, jakie kryją się w tym rozwiązaniu. A tych jest wiele.

Zgodnie z ustawą fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Cele fundacji rodzinnej koncentrują się na trzech strategicznych obszarach: ochrona majątku rodzinnego, zapewnienie sukcesji i kontynuowanie rodzinnego biznesu po śmierci założyciela firmy oraz  zarządzanie fundacją rodzinną według reguł określonych przez fundatora w statucie.

Po pierwsze fundacja rodzinna ma zapewnić przedsiębiorcom kumulację majątku poprzez zabezpieczenie i utrzymanie mienia na pokolenia. Jest to dobre rozwiązanie dla firm, które chcą utrzymać majątek w rękach najbliższych członków rodziny fundatora i zabezpieczyć go przed nadmiernym roztrwonieniem po śmierci pierwotnego założyciela firmy przez nieroztropnych sukcesorów. Realizacji tego celu służyć mają przede wszystkich wypłaty świadczeń z fundacji na rzecz beneficjentów kształtowanych dowolnie przez fundatora. Dotychczas było tak, że majątek przedsiębiorstw rodzinnych zgromadzony za życia założyciela firmy był dziedziczony na zasadach ogólnych, co często prowadziło do jego niekorzystnego rozdrobnienia między następcami prawnymi w toku spadkobrania. Takiemu nieplanowanemu podziałowi majątku przedsiębiorstw rodzinnych ma właśnie przeciwdziałać fundacja rodzinna powołana jako skuteczne narzędzie sukcesji firm rodzinnych gwarantujące trwałość rodzinnego biznesu na lata. Chodzi o to, aby po śmierci nestora zapewnić przedsiębiorstwu dalszy ,,żywot” i prowadzić go w interesie także tych beneficjentów, którzy nie mogą lub niekoniecznie chcą zajmować się zarządzaniem rodzinnym biznesem, a jednocześnie mają czerpać z niego korzyści finansowe zgodnie z pierwotną wizją fundatora.

Kolejną zaletą są transparentne zasady zarządzania fundacją rodziną ustalane w dużej mierze przez samego fundatora w treści statutu. Regulacja ustawowa pozostawia fundatorowi duże pole manewru do wprowadzania odpowiednich postanowień statutowych określających strukturę, sposób działania oraz zasady powoływania i odwoływania organów fundacji rodzinnej, pod warunkiem że nie są one sprzeczne z ustawą. Fundatorowi pozostawiono także pełną swobodę w określeniu kręgu beneficjentów, którym zgodnie z jego wolą będą wypłacane świadczenia z fundacji rodzinnej. W skrócie, to fundator decyduje, kto będzie zarządzał fundacją i komu oraz na jakich warunkach fundacja będzie wypłacała świadczenia. Wyposażenie fundatora w tak szeroki zakres uprawnień w kształtowaniu zasad funkcjonowania i zarządzania fundacji rodzinnej pozwala na utworzenie fundacji rodzinnej dopasowanej do potrzeb i oczekiwań przedsiębiorstwa rodzinnego.   

Dużą zaletą polskiej fundacji rodzinnej jest to, że może ona prowadzić działalność gospodarczą w zakresie wskazanym w ustawie. Zgodnie z ustawą działalności gospodarczej fundacji rodzinnej obejmuje mi.in. zbywanie mienia (o ile nie zostało nabyte w celach handlowych), najem i dzierżawę, nabywanie i zbywanie papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych, przystępowanie do spółek handlowych i funduszy inwestycyjnych, udzielanie pożyczek powiązanym spółkom handlowym (spółkom kapitałowym, spółkom osobowym), działalność w obszarach przetwórstwa rolnego i gospodarki leśnej. Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą zarówno w Polsce, jak i za granicą. W zakresie działalności polegającej na zbywaniu lub udostępnienia mienia fundacja rodzinna zgodnie z aktualnym stanowiskiem organów skarbowych może zostać uznana za podatnika VAT, pod warunkiem, że działalność ta ma charakter ciągły i jest prowadzona dla celów zarobkowych (zob. interpretacja indywidualna z dnia 5 października 2023 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP1-3.4012.534.2023.1.LM).

Bez cienia wątpliwości za utworzeniem fundacji rodzinnej przemawiają także korzyści podatkowe. Fundacja rodzinna korzysta z licznych preferencji oraz zwolnień podatkowych, czego wyrazem jest podmiotowe zwolnienie z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Jednak w przypadku, gdy działalność fundacji rodzinnej wykracza poza dozwolony ustawowy zakres działalności gospodarczej, wówczas fundacja rodzinna nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego i staje się podatnikiem podatku CIT. Założenie fundacji rodzinnej i wniesienie składników majątkowych na pokrycie jej funduszu założycielskiego w postaci środków pieniężnych, udziałów lub akcji w spółkach, etc. nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego.

Dopiero świadczenia wypłacane na rzecz fundatora lub osób z kręgu najbliższej rodziny fundatora należących do tzw. ,,zerowej grupy podatkowej” (małżonkowie, zstępni, wstępni, rodzeństwo, teściowie fundatora, etc.) są opodatkowane podatkiem w wysokości 15%. Fundacja rodzinna korzysta również ze zwolnienia z podatku od przychodów z zysków kapitałowych, w tym dywidend oraz odsetek otrzymywanych od spółek, w których będzie posiadać udziały lub akcje. Opodatkowaniu CIT nie podlegają także środki zwracane fundatorowi po rozwiązaniu fundacji rodzinnej (zob. wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 768/23).

Podsumowując, założenie fundacji rodzinnej niesie za sobą liczne korzyści na wielu płaszczyznach, w zakresie za zarządzania, korporacyjnego planowania, sukcesji, czy nawet  optymalizacji podatkowej w firmach rodzinnych. W tych aspektach fundacja rodzinna może być konkurencyjnym rozwiązaniem dla przedsiębiorców prowadzących firmy rodzinne, którzy dążą do utrzymania ciągłości działalności biznesowej z uwzględnieniem funkcji sukcesyjnej, przy możliwie niskich, według prawa, obciążeniach podatkowych. Tego rodzaju (liczne)  korzyści daje fundacja rodzinna. Na prawie polskim i nie tylko.

A więc nie zwlekaj! Zapytaj: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.  

© Zespół BKS